[Architectural analysis of the space of public libraries in Białystok in the context of accessibility for the elderly and disabled].

内容摘要

The constantly growing number of elderly and disabled people in Polish society forces decision-makers, investors, and architects to take action to eliminate obstacles in access to public buildings. Educational and cultural facilities, including libraries, are particularly important for ensuring the well-being of this particular group. These facilities should be characterized by universal accessibility, including appropriate location that facilitates integration with the environment not only geographically but also socially, the reduction of all barriers, and the implementation of solutions that enable the use of all their areas by people with special needs. The spatial solutions of these facilities should counteract social exclusion. The aim of the article is an attempt to diagnose the current state of adaptation of public libraries to the needs of elderly and disabled people in one of the representative cities in Poland. The article describes the conducted survey research. The main research tool used was correlated quantitative-statistical and qualitative research methods. The undertaken activities were both theoretical (analysis of the relevant literature and sample solutions) and practical (field research, field trips). The research concludes with a comparative analysis of the correlations between specific variable parameters of the outdoor and indoor spaces within the analyzed facilities. This article presents the results of research related to the accessibility of public libraries in Białystok for seniors. It was found that most libraries in the city are located in facilities that were not originally planned, designed and implemented to perform their current function. The research results indicate that in a significant number of facilities there are architectural barriers that make it difficult and often impossible to overcome them not only for people in wheelchairs, but also for people with limited mobility and other psychomotor dysfunctions. The analysis of the results of the conducted research confirms the accepted thesis about the insufficient adaptation of buildings in which libraries are located in the city of Białystok to the needs of senior citizens and disabled. The research results can be used in planning remedial actions and improving the quality of the architectural space of existing and planned public libraries. Med Pr Work Health Saf. 2025;76(4):305-318. Stale rosnąca liczba osób starszych i niepełnosprawnych w polskim społeczeństwie zmusza decydentów, inwestorów i architektów do podejmowania działań zmierzających do eliminacji przeszkód w dostępie do budynków użyteczności publicznej. Obiekty edukacji i kultury, w tym biblioteki, są miejscami wyjątkowo ważnymi pod względem zapewnienia dobrostanu tej szczególnej grupie ludzi. Powinna je cechować powszechna dostępność związana m.in. z właściwą lokalizacją umożliwiającą integrację ze środowiskiem nie tylko pod względem geograficznym, ale również społecznym, redukcja wszelkich barier i zastosowanie rozwiązań umożliwiających korzystanie ze wszystkich ich części przez osoby ze specjalnymi potrzebami. Rozwiązania przestrzenne tych obiektów powinny przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu. Celem artykułu jest próba zdiagnozowania aktualnego stanu dostosowania bibliotek publicznych do potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych w jednym z reprezentatywnych miast wojewódzkich. W artykule opisano przeprowadzone badania o charakterze ankietowym. Jako główne narzędzie badawcze zastosowano skorelowane metody badań statystycznych i jakościowych. Podjęte działania miały charakter zarówno teoretyczny (analiza literatury przedmiotu oraz rozwiązań przykładowych), jak i praktyczny (badania terenowe, wyprawy studialne). Podsumowaniem przeprowadzonych badań jest analiza porównawcza zachodzących korelacji pomiędzy poszczególnymi zmiennymi parametrami przestrzeni zewnętrznych i wewnętrznych w obrębie analizowanych obiektów. W artykule przedstawiono wyniki badań związanych z dostępnością bibliotek publicznych w Białymstoku dla osób w wieku senioralnym. Stwierdzono, że większość z nich jest zlokalizowana w obiektach, które pierwotnie nie były przewidziane, projektowane ani zrealizowane do pełnienia obecnej funkcji. Wyniki badań wskazują, że w znaczącej liczbie budynków istnieją bariery architektoniczne utrudniające, a często uniemożliwiające ich pokonanie nie tylko osobom na wózku inwalidzkim, ale również o ograniczonych możliwościach poruszania się i z innymi dysfunkcjami psychomotorycznymi. Analiza wyników przeprowadzonych badań potwierdza przyjętą tezę o niewystarczającym dostosowaniu budynków, w których mieszczą się biblioteki w Białymstoku do potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych. Rezultaty badań mogą być wykorzystane w planowaniu działań naprawczych oraz podnoszeniu jakości przestrzeni architektonicznej istniejących i planowanych bibliotek publicznych. Med Pr Work Health Saf. 2025;76(4):305–318.